Veergrens Gorinchem

Dit paaltje staat bij Dalem, de noord oost oever. Naast de paal van de visserijgrens, elders op deze pagina.

Een betonnen paal, met een geschilderde, nu onleesbare tekst, waarvan ik aanneem dat het de zuidelijke paal van de oostelijke veergrens is. Al vanaf 1407 is het veerrecht bij Gorinchem zodanig winstgevend dat het verpacht kan worden. In 1851 wordt het stuk Merwede afgepaald waartussen de rechten gelden. Geen enkele paal is nog origineel.

Een op diverse plaatsen gerepareerde paal. Er is nog te lezen op de paal: "GORINCHEMSCH" en "1885". Het woord daartussen is onleesbaar door een herstelde breuk, maar ik stel me zo voor dat er VEER heeft gestaan.

Er is ook nog een vierde paal (geweest?), bij Schelluinen, maar die heb ik niet gevonden.

Schelluinen-Alblasserwaard

Een keurige nieuwe grenspaal op de plaats van de oude. De gebeitelde tekst is identiek, maar het wapen is veranderd, het was alleen een leeuw op de originele paal. Ook stond er nog Alblasserwaard op een banier onder het wapen. Meer over dit wapen op de site: "Heraldry of the World".

De oude paal heb ik gevonden na enige naspeuringen. Hij staat in het centrum van Gorinchem, Molenstraat 32. Voor het oude kantoor van het Hoogheemraadschap.

Haastrecht en Gouda

Deze paal, zonder verdere inscriptie, vinden we aan de Hoogstraat in Haastrecht, bij de boerderij op nr 127.

Volgens Brouwer (Grenspalen in Nederland), is eenzelfde paal te vinden in de tuin van het gemeentemuseum in Gouda. Dat klopt, maar de paal is nu (2012) in opslag, na jaren te hebben dienst gedaan als voetstuk voor een lantaarn. Laten we hopen dat de paal weer een plaats krijgt ergens op een mooie lokatie. Er zijn echter geen plannen.

Gorinchem

Een paal om de visserijgrens aan te duiden en daarnaast (korte paal) het paaltje voor het veergrens over de Waal.

Nieuwpoort

Links en rechts van de Hervormde Kerk vinden we deze twee palen. In het boekje van Brouwer worden deze palen grenspalen genoemd, maar qua uiterlijk zijn het stoeppalen. Of ze ooit een grensfunctie hebben vervuld is mij niet bekend. Er is een wapenschildje op de paal gebeiteld; waarschijnlijk voor een geschilderd wapen, nu is het schildje zonder enig relief.

Hardinxveld-Giessendam

Een mooi voorbeeld van een éénzijdige grenspaal of limietpaal vinden we aan de Peulenstraat in het centrum van Hardinxveld, bij de brug over de Karnemelksloot. De tekst op het bijgaande informatie bordje luidt:

"deze paal markeert de grens tussen de voorheen zelfstandige gemeenten hardinxveld en giessendam. deze paal werd omstreeks 1780 geplaatst door de heer van hardinxveld. adriaan pompeus van leyden (1736-1787). zijn wapen is op de paal afgebeeld boven dat van de gemeente hardinxveld."

Giessenlanden

De inscriptie luidt: SLINGEL EN PEURSUM. De paal is in 2007 herplaatst op het kruispunt van de Smoutjesweg en en N216.Waar de paal vroeger precies gestaan heeft is nog onduidelijk. De namen op de paal geven wel een indicatie waar de vroegere standplaats van de grenspaal was, maar helemaal met zekerheid kon dit niet vastgesteld door de Geschiedkundige Vereniging Giessenburg en Schelluinen.
Wellicht stond de paal vroeger aan het oosteinde van Slingeland, waar we ook nu nog de Paalweg vinden (die aangelegd is over de Paalkamp).